Saturday, April 30, 2011

WELCOME VISITORS v.2.1

(Una sa tatlong bahagi)

Tulungan n’yo ako. Kanina pa ako maya’t mayang napapatitig sa pader sa kaliwa ko at sa kung ano ang nakasulat dito. “WELCOME VISITORS MERRY CHRISTMASS AND HAPPY NEW YEAR BSL22 HAPPY ANNIVERSARY,” sabi ng pader. Bawal pumasok sa selda ang mga bisita kaya’t palaisipan kung bakit may WELCOME VISITORS. Pero hindi ito ang problema ko. Seryoso, tulungan n’yo ako – tama ba ang ispeling na CHRISTMASS?

Totoo ito. Sa likod ng taguring manunulat at editor, sa ispeling ay maikakategorya akong balago-ong. Bukod sa palagay ko’y mas mababa pa sa abereyds na aptityud sa pagbaybay, pana-panahon din akong dinadalaw, sinusumpong hanggang ngayon ng tinatawag kong lexical cognition dysfunction. Sa maniwala kayo’t sa hindi, nasa kolehiyo na ako’y marami pa ring beses na isinusulat ko ang PHILIPINES, itinatapat sa PHILIPPINES, at may kung ilang minutong pagdedesisyunan kung alin ang tama. Wala pa akong ekspertong sinangguni tungkol sa problemang ito (na maaaring isang kasong neurological), pero may hinala akong may kinalaman din ito sa aking napaka-imposibleng learning curve sa gitara at iba pang instrumento (na nito lamang ay s’ya na ngang isinapubliko nina Kasamang Renato Reyes at Propesora Sarah Raymundo). May kaugnayan din ito marahil sa aking first notes syndrome (pansinin ang pagtanggi sa paggamit ng terminong tone deafness) o ang kahirapan sa pagsapul sa unang ilang nota ng kanta. (Pero ibang istorya pa ito na ang isang highlight ay nangyari noong 1996 sa UP Theater, kung saan pinanindigan ko ang ngiwi-sa-tonong entrada sa kantang “Manindigan” sa pamamagitan ng ispontanyong pagtransporma sa unang berso bilang isang rap intro).

Kaya tulong – CHRISTMASS ba o CHRISTMAS?

Matagal kong itinago ang bagay na ito. Maging ang asawa ko ay nito lamang isang taon ito nadiskubre sa isang nakakapikong tagpo. Naglalaro kami noon ng computer game na Bookworm Adventures at gaano pa kadiin ang kagat ko sa labi para lamang makapagkonsentra, bigo pa rin ako sa paghabol sa iskor niya. Kilala n’yo ang asawa ko – sabi niya, “Hay naku, andaming alam na words, di naman pala kayang i-spell.” Masakit.

Isang beses (unang taon ko siguro ito sa UP, ikalawang semestre), ako ang pinadala ng aming klase sa History II sa isang Asian quiz na inisponsor ng UP Likas kasabay ng taunang Asian Fest. Nakaabot ako sa finals, pero lubha at tuluyan nang nadisoryenta at nadiskaril bunsod ng isang sagot ko na tama naman sana pero medyo ganito ang baybay: JAWAHARHAR NERU. “Gibberish,” narinig kong pakli ng isang seryosong hurado nang papahupa na ang ilang saglit na tawanan mula sa awdyens.

Mas mabait si Dr. Bien Lumbera kaysa sa nasabing hurado o sa asawa ko. Habang ipinipresenta ko sa isang miting ng kabubuo pa lang muli noong Concerned Artists of the Philippines ang isang borador na sanaysay tungkol sa SOCA (State of Culture and the Arts) sa panahon ni Estrada, nagtaas ng kamay si Sir Bien: “I think your prose is beautiful,” sabi niya, “but, hijo, it’s not literary fair but F-A-R-E.”

“Tsk, tsk,” sabi ko, “andami pa palang typo.”

Pero sa draft ng isang ipinasa kong theater review para sa Manila Times, paano maisasalba ng typo excuse ang ganitong pagkakasala: PRE-MADONNA?! Sa loob-loob siguro ni Eric Ramos, “Ano ‘to, the era before Madonna? Sino ‘to sina Olivia Newton-John, Laura Branigan?” Naging assistant editor ako ni tukayo sa entertainment section ng nasabing dyaryo bandang 1994.

Ilang buwan lang ang itinagal ko rito; hindi dahil sa problema sa ispeling (lagi namang nariyan ang diksyunaryo, hindi ko na maalala kung may spellchecker na noon ang gamit naming Mac) kundi dahil nahirapan na ako sa regular na pagpasok sa opisina at sa pagsumite ng trabaho. Hindi ko na, halimbawa, naisulat ang interbyu sa noo’y isang nagbabalik na ‘80s matinee balladeer – sige na nga, si Louie Heredia – bagay na ikinasama siguro ng loob ng kanyang manager, na nagregalo pa man sa akin ng isang malaking botelya ng medyo may kamahalang pabango. Ginamit ko ang pabangong ito sa pagdalo sa kauna-unahang NU Rock Awards, na hindi ko na rin kinayang gawan pa ng artikulo.

Mangyari’y unti-unti na akong hinatak ng ibang pagkakaabalahan. Mangyari’y sa isang antas ay kasado na sa mga panahong ito ang kilusang pagwawasto sa hanay ng kilusang kabataan-estudyante, sa anyo pangunahin ng seryosong pakikibakang teoretikal at ng programadong paglubog sa batayang masa sa kalunsuran at kanayunan.

Nangagpapanibagong-sigla ang militante at lapat-sa-lupang kilusang pag-aaral – mga talakayan sa mga dokumento ng rektipikasyon, mga pag-aaral o mas malalimang pagbabalik-aral sa saligang mga babasahing pambansa-demokratiko gayundin sa ilang klasikong akdang Marxista, mga diskusyon sa panimulang mga konklusyon nga paglalagom ng kilusang kabataan-estudyante, at ilang sulatin o sagutang polemikal.

Muling nagkaroon ng matining at buhay na kakagyatan ang islogang “paglingkuran ang sambayanan.” Pulu-pulutong na nagtungo ang kabataang-estudyante sa mga piketlayn upang makipag-aralan sa mga manggagawa, makiisa sa pakikibaka ng militanteng kilusang paggawa para sa sahod at karapatan, at makipag-bakuran laban sa repormista at rebisyunistang panlilinlang at pananabotahe. Mistulang agos na ‘di masagkaan ang muling pagpakat ng mga intelektwal mula sa pamantasan patungo sa iba’t ibang nayon, upang maging saksi hanggang sa tuluyang maging kalahok sa rebolusyong agraryong inilulunsad ng mga maralitang magsasaka at manggagawang bukid.

Natunton muli ng kilusang propaganda at pangkultura sa paaralan ang wasto nitong pananaw, paninindigan at kaparaanan. Naitungtong muli gayundin sa kongkreto nitong kabuluhan ang mga gawain sa makabayan, makamasa at syentipikong sining at panitikan.

Ang ating Alay Sining, walang duda, ay inianak sa gitna ng ‘di-birong tunggaliang ideolohikal, ng mapangahas at mapanlikhang pagtugon sa pangangailangang konsolidahin at ibayong palawakin ang pambansa-demokratikong mga pwersa sa hanay ng kabataan-estudyante, at ng marubdob na hangaring pagsilbihin ang sining at panitikan sa buhay at pakikibaka ng masa ng sambayanan.

Samantala, ang mapagpasyang pagtindig ng Philippine Collegian ng taong 1994-1995 sa panig ng nagwawasto at muling nagbabangong militante at makabayang kilusang masa ay masasabi na natin ngayong makasaysayan – sa lahat ng naging termino ng nasabing pahayagan sa buong panahon ng kilusang pagwawasto, tanging ang Kule ng ’94-’95 ang sa kalakha’y naging mulat at konsistent sa pagguhit sa linya ng makamasa at patriyotikong kilusan.

(Itutuloy…)



larawan ni Lumbera mula sa NCCA

larawan ukol sa rebolusyonaryong kultura ng mga magsasaka, dibuho ni Boy Dominguez

Friday, April 29, 2011

April 17: WELCOME VISITORS v.1

In many ways, dalaw, hangin and great expectation are all quite synonymous as far as the inmates here are concerned.

The visiting area or dalawan is almost three times the space of any of the regular cells. It also functions and is interchangeably referred to around here as pahanginan. Once a week, each cell group, composed of twelve inmates on the average, gets the chance to lounge here for a few hours. The idea is to somehow experience breathing – not necessarily fresh but simply – air. There’s almost an extreme absence of oxygen inside the cells, especially between 10:00 am and 3:00 pm. And so the weekly pahangin is such a gracious respite the inmates anticipate with excitement much like waiting for a scheduled dalaw.

Every cell has a window that is not exactly a window but a mere square hole in the wall the size of my head, positioned well above anyone’s normal reach. The pahanginan, on the other hand, has one that is almost double my wing span in width. A row of inmates would usually lean on this real window, stare at the sky and just try to sniff it all in. The view, meanwhile, of a hill of swaying coconut trees, though blocked partially by the gates of the compound, provides another temporary assurance that hangin still does exist.

At eight in the morning, the dalawan is a cozy ancient room. A random but steady curtain of light and shadow gives it a cool bluish monochrome sometimes. I see it as an ingeniously lit stage design for some high social realist drama. At other times, it’s a museum of colonial history, a giant diorama. Once, I brought in a book and fixed myself on a bench and a table – strangely it felt like being in one of the reading quarters of Yenan in the 1940s.

During peak visiting hours, however, it could easily fill up to a standing room and could just be as hot and dank as the cells. But the inmate being visited could well afford not to care. He is simply in a zone with his guests – those familiar, tangible faces all gathered around him; those living, breathing creatures from the outside world who are always for him a breeze of precious fresh air.

But what if the inmate’s visitors happened also to be his complainants – or in my case, my fascist abductors and interrogators?

They’ve actually visited me twice already, these people from the 8th Infantry Division. It was not at the dalawan, though, where I was ushered to “receive” them, but in the slightly more spacious and almost empty multi-purpose hall. I remember there was an electric stand fan in the hall that ran at full speed during both times, but the prop was miserably of no use against the thick ere of militarist conceit that my unexpected guests had brought along with them. By some feat, however, of militant and punk courage, I had managed – and this is a rather priceless consolation given the circumstances – to actually make those scenes mutually suffocating. I’m inclined to reserve the details of this story for another blog entry, but there’s another gist – aside from the strongly insinuated warning that they were still pretty much in on me, these visiting mercenaries could offer me no other pasalubong.

This morning was selda uno’s turn at the pahanginan. I’m a batang selda dos but I was there too at around eleven, because a friend of mine had dropped by. But it was more of a prompt delivery than an actual visit. While shaking my hand, my friend apologetically informed me that some urgent business had come up and that he needed to go as soon as I received what he had brought me.

And so I was back in the cell in no time – with my pasalubong: a jumbo bag of crispy-fresh chicharon, complete with four packets of sukang paombong; a long brown envelope containing some documents about the Free Ericson Acosta Campaign (FEAC), and print-outs of selected articles from Bulatlat and Pinoy Weekly; two ballpens, a notebook, and a thick pad of yellow paper.

I don’t recall if I had in fact requested for the writing materials, but guilt somehow led me to suspect these items as a calculatedly polite way of telling me to stop making excuses already and just write. Friends in Manila who are directing the FEAC may have given my visitor some instruction to remind me of my writing backlog; the FEAC blogsite had long been set up but no more than three works had actually come from me.

Very well, no more excuses.

I have started assembling my notes, especially from week one of my incarceration, which I think could form at least five essays. This is not meant as an excuse, but I think the problem – and this is really crazy – is that I’ve been trying to write all these pieces all at once; which is just like doing the utterly un-Maoist act of simultaneously punching with two fists or even kicking with both feet. And so it has been awful and tiring.

Anyway, I’ve actually finished one already and I’m posting it here. This was supposed to be a letter in response to those who had written me just a day after I got locked up, which never really took coherent form until a few days ago when this finally became “WELCOME VISITORS v.2.” This is mostly about things that happened seventeen years ago or thereabouts, which I think, could very well make for a narrative of the dalawan as well. For out here – or in here, rather – one of the most frequent and constant visitors is the past.



Thursday, April 28, 2011

Ikapitong Sundang...


Ang naunang posts ay ang pinakabago kong mga tula. Pito sana ang tula sa seryeng ito na nasimulan ko noon pang Agosto, kaya may pamagat na "Pitong Sundang". Tungkol ito sa mga magsasakang setler sa bulubundukin, kaya naisip kong gamitin ang kanilang pantrabaho -- ang sundang -- upang mag-ugnay sa mga metapora ng serye.

Ang ikapitong tula ay halos nabuo ko na, pero napasama na roon sa laptop na kinuha sa akin ng militar. Hindi ko na makayang buuin pa ulit.

Kaya ganito na lang ang gawin natin: sinumang indibidwal, o anumang grupo na interesadong tumula ay inaanyayahang gumawa ng sarili nilang "ikapitong sundang."

Hindi na rin kailangang maging istrikto o matapat sa nauna kong naratibo o tema ukol sa mga setler, dahil maaari namang bahagi na rin lang ang mga setler sa binubuong talinhaga na umiikot sa "sundang." Maaari kayong pumili ng anumang tema, persona, mga indibidwal o sektor bilang mga tauhan, basta't maitururing itong "rurok" batay sa pangkalahatang diwa ng serye.

Pwedeng ipadala ang mga ito sa email (freeericsonacosta@gmail.com) o bilang reaksyon (comment) sa dito sa post na ito. Sa comments, maaari din ninyong ipahayag ang inyong saloobin ukol sa mga tula, talakayin ang porma at nilalaman, at pati na rin ang aktwal na mga panlipunang isyu na kaakibat ng mga ito.

Sige, hasain na natin!

Ika-anim na Sundang: GABUD


Ika-anim na Sundang: GABUD


Matapos maghawa’t mangahoy maghapon

tayo ay nangagtitipon

upang hasain ang ating mga sundang.


Sa labĂ­ ng gabi sa malumot na burol

sa tabi ng bukal ng talangka at kuhol

tayo ay nangagtitipon

upang hasain ang ating mga sundang.


Noon pa man ay atin nang batid

ang hibang na sumpang hatid

ng pingas at purol,

ng gibang at kalawang—


ng walang-taning na pagpapaubaya

sa hindi nagsasawa sa pag-angkin;


ng wagas na pagka-awa sa sariling pagka-ulila

habang nag-aabuloy, nagpapabuya,

Nagpapatawad at umaawit ang salarin;


ng pagdadalawa, pagdadal’wang-libong-isip

hanggang mabulag na’t malupig

sa tagal ng pagkakatitig sa apoy;


ng pagkakanya-kanya

gayong iisa lamang naman

ang kinakampay na kumunoy—


kaya’t tayo ay nangagtitipon

upang hasain ang ating mga sundang.


Magdamag kung s’yang dapat,

sabay-sabay, walang-humpay nating pinupudpod

ang lahat ng mahawakang gabud

hanggang malusaw nang lubos

sa pawis natin at tangis—

pagkat tayo ay nangagtitipon

upang hasain ang ating mga sundang.


Hanggang sa kaya nang magpanggap

na ‘sangkawang alitaptap

ang kinang ng ating mga tabak,

tayo ay nanagagtitipon

upang hasain ang ating mga sundang.


Hanggang sa kaya na ng ating mga talim

na ang hangin ay paduguin,

tayo ay nangagtitipon

upang hasain ang ating mga sundang.


Hanggang mangusap ang isa sa ating mga anak—

ang hubad at pinaka-abo sa mga apo ng ilaya;

ang pinaka-ubuhin, tuod at utal na tagapagmana

ng malawak na kawalan

at lahat ng pagkakasala.


“Bukas,” wika niya,

“kung ilan tayo sa ating balak ngayon,

s’ya ring dami ng tarak

sa leeg ng panginoon.”

______________________

* GABUD - batong panghasa ng sundang.






Sixth Dagger: Grindstone


After clearing and collecting wood for an afternoon

we gather

to sharpen our daggers.


In the remains of night on a lichened hill

beside a spring of crabs and snails

we gather

to sharpen our daggers.


Even then we have known

the mad curse brought

by deterioration and bluntness,

by dent and rust—


by unrelenting tolerance

for the greedy;


by pure pity for self-imposed misery

as the criminal condoles, rewards,

forgives, sings;


by doubting and thousand-fold indecisions

until blinded and crushed

from staring long at the flames;


by self-interest

when we’re all

floundering in the same mess—


thus we gather

to sharpen our daggers.


All night long if need be,

altogether, we steadily pare

each grindstone we find

till it cracks

under our sweat and destitution—

because we gather

to sharpen our daggers.


Till it’s likely to disguise

like swarming fireflies

the glint of our weapons,

we gather

to sharpen our daggers.


Till our weapons

make the air bleed,

we gather

to sharpen our daggers.


Till one of our children proclaims—


the naked and least of grandchildren from the wilderness;

the sickliest, most stolid and stuttering heir

of infinite void

and all sins.


“Tomorrow,” she says,

“the mass that shares our aim today

will match the number of cuts

on the master’s neck.”